We zijn er bijna, het einde is in zicht…

Klik op de foto’s en de afbeeldingen worden vergroot

Vrijdag 19.05.2017 Verder naar het noorden Mohammedia 277 km. Tol MAD 141
Wakker worden door de edele klankwonderen van de wereld oproep tot gebed. Op de camping hebben we aan drie kanten een moskee met bijbehorende oproepen van de imams. Ja,ja en dat begint om 5 uur ‘s ochtends! Mooie lange dag dus. Vandaag een langere rit, deels langs de kustweg R301 en deels de grotere (tol)weg. Maar ja, de kustweg hebben we gisteren al een stuk gereden en weten nu hoe slecht die is. I.p.v. van is de snelweg ook mogelijk, maar een beetje onduidelijk. Op de ene kaart staat ie wel, op de andere kaart staat ie gestippeld en op onze kaart staat ie niet. We zijn er uitgekomen. We blazen over een compleet verlaten snelweg. Heerlijk vlak!!!! Onze caravan zoeft eroverheen zonder gekerm en gekreun. Al twintig minuten komt ons geen verkeer tegemoet noch rijdt er op onze kant verkeer voor of achter ons. Het vermoeden groeit dat deze nieuwe snelweg vooral op de toekomstige groei is gericht. Een niemandsland trekt aan onze ramen voorbij. Je kan lekker opschieten, maar je moet ook erg op blijven letten. Want dat verkeer in Marokko blijft toch een vreemd gebeuren. Over de vierbaansweg naar Casablanca zien we zelfs ezelsbruggetjes over de snelweg. Bij Casablanca volgen wij de afslag naar Mohammedia-Est. Slechts een kort traject vanaf de afslag van de autoweg, een kapot gereden wegdek op het kruispunt, waar wij rechtsaf slaan, tussen de vakantieflats door, met de zee voor je rechtsaf het harde zanderige pad op richting ingang camping Ocean Blue. Dit is Marokko!. Een geweldige locatie aan de zee. Alleen buitengewoon slecht onderhouden! De riolering stinkt als een beerput, waardoor bepaalde staanplaatsen beter vermeden kunnen worden. Een stel heeft dit te laat in de gaten en verkast alsnog. Wij lopen later vanaf de camping naar zee. De kust hier is rotsachtig en de branding slaat met kracht erop. Het water spuit soms metershoog. Op de rotsen zit af een toe een visser met een hengel. Er wordt hier druk aan de weg getimmerd, Nieuwe projecten, wegen en andere voorzieningen. Grote hekken om dure huizen , maar hoewel het er prachtig uitziet een aangelegd park, wandelpaden, led verlichting, zwembad en

tennisveld, er is geen mens te bekennen. Waar is die Rich en Famous Marokkaan. Carpoolen naar een mooi restaurant, wat werd geleid door een Marokkaanse man die al 30 is getrouwd met een Duitse vrouw. Nu, dat kon je merken aan de inrichting. Gang 1 was een garnalen cocktail, gang 2 een overheerlijke visfilet van de St Pierre – voor de visliefhebbers – en gang 3 Marokkaanse zoetigheid. Om het feest compleet te maken een heerlijke witte Marokkaanse wijn. Er speelde een man op een soort citer , met een elektronisch bord. Dus gezelligheid alom, helaas kende de muzikant maar 2 deuntjes. Morgen onze laatste stad Casablanca met een bezoek aan de grote Moskee waar wij “zondaren” in mogen kijken.

Zaterdag 20.05.2017 Casablanca, stad van de witte huizen
Wist je dat: In Casablanca de overheid c.q. de huidige koning bezig is met een groots project om nieuwe huizen voor sloppenwijkbewoners te bouwen. Dat klinkt heel nobel. Het contrast tussen arm en rijk is zeer groot en ook duidelijk zichtbaar. Aan de rand van de stad bevinden zich grote sloppenwijken. Daar heten ze ‘bidonvilles’. Een bidon is Frans voor fles. Een bidonville is dus eigenlijk een ‘flessenstad’, wat verwijst naar het materiaal waarmee de huisjes worden gebouwd. “Alles wat men op straat vindt, wordt gebruikt”, terwijl in het centrum de luxe winkels en designershops elkaar opvolgen. Wij vragen ons af of dat nobel streven niet de toekomstige “zeepbel” in wording is. Om negen uur staat iedereen klaar om met de bus naar Casablanca te vertrekken, ongeveer een uur rijden rekening houdend met de kleding bij het bezoek aan de moskee, waar wij onze schoenen zullen moeten uittrekken om in een plastic tasje met ons mee te dragen en alleen bedekt gekleed naar binnen mogen.  We krijgen een vrouwelijke gids, Muriam, die niet met zich laat sollen. Dat uurtje wordt toch wel twee uurtjes. Het verkeer is een chaos en waanzinnig druk. We staan in een mega file. Dat geeft ons de gelegenheid om goed om ons heen te kijken. Wat een armoede langs de weg, grote of kleine krottenwijken, voorbij hoop en toekomst, die de eigenlijke stad omknellen. Overal staan politieagenten langs de weg. Want niemand lijkt zich aan de regels te houden. En wat we dan meemaken. Je gelooft het niet. Er komt een spookrijder aan, tegen het verkeer in maar dan achteruit. Snap je het nog. Iedereen toeteren, maar gewoon doorrijden, ook onze bus  We houden onze adem in. Maar dan op het allerlaatste moment geeft de spookrijder een ruk aan het stuur. Tussen de bus en de auto kan nog net een krant. Pfff… Muriam vertelt dit gebeurd vaker. De sloppenwijkbewoners willen de politie ontwijken. Zoals gebruikelijk een bezoek aan de centrale markt. Veel verse vis met een gevarieerde keuze. Casablanca is weer een hele andere wereld! Enerzijds veel moderner met meer werkende vrouwen en meer vrouwen zonder hoofddoek, Af en toe loert iemand stiekem opzij, naar ons, anderzijds lijkt de stad wel wat meer vervallen. Oorspronkelijk mooie witte gebouwen in art Déco stijl gebouwd in de Franse periode ontworpen door Henri Post hebben een gore witte kleur en dat is jammer want het geeft de stad een uitstraling van vergane glorie. We wandelen onder leiding van Muriam door de stad  om een beetje de bouwstijlen te bekijken. Mooi was het Mohammed V plein met het prachtige gerechtsgebouw, stadhuis en postkantoor. Deze gebouwen zijn een mengsel van Spaans-Moorse en Art Déco stijlen. Waterdragers tingelen voorbij in hun rode pakken. We willen wel even op de foto, wel tegen betaling. Tijd om de bus in te gaan, welke ons langs de boulevard naar een gezellig restaurant aan zee brengt. Leuke kunstwerken op de boulevard, die de aandacht van een ieder trekken. Jong en oud, inheems en uitheems flaneert. Rondom het restaurant liggen heel veel zwembaden gegroepeerd. Echt anders dan bij ons! Wij genieten van de heerlijke koffie. Voor het restaurant staat een man een soort donuts te bakken. Is dit een Sfenj??? Een soort Marokkaanse donut??. Tijd, letterlijk en figuurlijk, naar het hoogtepunt van

Casablanca De Hassan II moskee. Wow!  In een woord prachtig. De moskee is een van de weinige moskeeën die voor publiek toegankelijk is. Aan de buitenkant indrukwekkend. Omdat Gods troon volgens de Koran op zee is, hebben ze de moskee half op zee gebouwd, een mooi gezicht! Verder rijkelijk versierd, vooral de 200 (!) meter hoge minaret. Overigens valt het ons op dat de moskeeën hier er heel anders uitzien dan wij “gewend” zijn, ze hebben hier maar een minaret die steeds vierkant is en meer lijkt op een kerktoren dan op die gekke puntraketten die in Nederland steeds onderwerp van discussie zijn. Van binnen kunnen we de moskee nog even niet zien, omdat er toch een aantal medereizigers niet de gepaste kledij (benen en schouders bedekt) aan hebben. Maar dan, hoe groot wil je een moskee hebben? 25.000 mensen binnen en 85.000 op het plein buiten. Onder de indruk zijn we van alle technische snufjes. De moskee is in 1993 pas afgebouwd en dus modern: het dak kon opengeschoven worden, er is vloerverwarming, deuren konden elektrisch bediend worden. Het ding heeft een half miljard euro gekost en we konden ons ook wel een beetje inleven in de Marokkanen die vinden dat het geld beter besteed had kunnen worden. Ontzettend veel marmer (bijna allemaal uit Marokko), cederhoutsnijwerk en -beschilderingen, zellij tegelwerk, mozaïeken, kristallen kroonluchters. Boven twee tussenverdiepingen en niet zichtbaar voor de mannen ligt een galerij, die plaats biedt aan 5.000 vrouwen. Ja, de mannen moeten/mogen de vrouwen niet zien om afgeleid te worden tijdens het gebed. Beneden bevinden zich de wasruimten met 41 bronnen en vele toiletten voor de gelovigen. We krijgen in het vrouwengedeelte van Muriam “toestemming” gebruik te maken van het toilet, alhoewel later blijkt, dat bezoekers specifiek een eigen toiletgroep nabij de receptie behoren te gebruiken, dichtbij de gigantische hamman badhuis of zwembad, sinds de bouw nog nooit gebruikt (wij vragen ons dan ook meteen af of het water in die jaren wel eens ververst is). Alles bij elkaar een mooi resultaat van de inzet van 2500 ambachtslieden en 10.000 kunsthandwerkers gedurende zes lange jaren. Lunchtijd, de meesten hebben een beetje trek. Tijd om weer in de bus naar het restaurant te rijden. Salade, een schaal met verse gebakken vis, als nagerecht een verse sinaasappel en een banaan. Vanuit de bus kunnen we een blik werpen op Rick’s Café. Het restaurant is door de Amerikaanse diplomaat Kathy Kriger opgezet. Het is een van de nagebouwde filmlocaties. Humphrey Bogart en Ingrid Bergman liepen hier destijds ook om inspiratie op te doen voor de legendarische film Casablanca. Gefilmd werd er niet, dat gebeurde allemaal in Hollywood. Inderdaad, de met drie Oscars bekroonde klassieker blijkt hier helemaal niet te zijn opgenomen en het beroemde Café is een replica. De medina, met zijn mellah (joodse wijk) is het oudste deel van Casablanca. Twee poorten van de originele oude stadsmuur staan nog overeind. Medina markten ‘hoort’ er bij als je in Marokko bent. Wij vinden het niet bijzonder en authentiek meer. Te veel toeristen. Of zijn we verzadigd!. De gemeenschap van Marokkaanse Joden bestaat circa 2.000 jaar. Voor het ontstaan van de staat Israël in 1948, leefden er zo’n 270.000 Joden in Marokko. Aan het einde van de 20e eeuw telde de gemeenschap nog zo’n 7.000 mensen. Van de huidige Joodse gemeenschap in Marokko, bestaande uit ca. 5.000 mensen, wonen de meesten in Casablanca. In Marrakesh wonen nog slechts 200 Joden. Deze dag wordt  afgesloten met een bezoekje aan de Katholieke kerk, de Cathédrale du Notre Dame de Lourdes  (toch wel bijzonder in dit merendeels Islamitische land). De kerk is gebouwd in 1956 door de Fransen en ziet er daardoor ook erg nieuw uit. De kerk is sober ingericht, ga je voor de kunst ben je snel klaar. De  glasramen zijn wel mooi. Buiten is een klein stukje grot (na)gemaakt. Casablanca heeft ons verder niet veel authentieks te bieden. Een lange dag.

Zondag 21.05.2017 een stukje noordelijker, onze Marokko reis komt langzaam ten einde.
Vandaag een lange rit naar Tanger, maar alleen over de tolweg. (MAD 120) Dan schiet 307 km wel op. Rijden op de tolweg is toch een beetje afscheid nemen van Marokko. Ook hebben we vandaag de primeur we rijden over een gloednieuwe weg, met echt asfalt. Identiek als in Frankrijk, zelfs de pleisterplaatsen en die ene benzinestation. Sommige snelwegen in Marokko geven je het gevoel dat het moderne leven met iedere kilometer asfalt een land binnenrolt waar de tijd soms nog stil mag en kan staan. Meer verleden dan heden laat staan toekomst. De combinatie Arabisch-Frans op de bewegwijzering is prima te doen, met de Berberse taal erbij wordt het toch wel erg druk op de borden. Buiten de nieuwe snelwegen zijn we die taal echter niet eerder op borden tegengekomen. Rechtsaf Rabat in, de ‘verplichtingen’ (lees Routeboek) achterna, of links de nieuwe rondweg rond Rabat op, het dwaalspoor volgend, richting de nieuwe Tuibrug, de Mohammed VI brug, over de Bouregreg, kiezen we voor het laatste. Na de tolpoorten te zijn gepasseerd rijden we richting het huzarenstukje van deze 36 km lange nieuwe snelweg. De twee pilaren met hun web van stalen kabels waaraan de brug hangt zijn een blinkend juweel in het landschap. Hoe jammer is het dat nog steeds de weg over de brug eerder een hobbelend pad is dan een geruisloze asfaltsnelweg. Onderweg hebben we het oprukkende plastic gezien in de vorm van tunnels waaronder groenten worden verbouwd. Er wordt druk op het land gewerkt . De ezel wordt hier bijna niet meer gebruikt, die is vervangen door een paard en wagen. Mannen ploegen met paarden

of ossen, en enkeling met tractor. In de omgeving van Moulay Bousselham, een van de belangrijkste landbouwgebieden van Marokko, worden zeer veel  mooie aardbeien verbouwd. Er wordt enorm veel naar Amerika geëxporteerd. Het bekende beeld van lopende mensen op de vierbaansweg en zelfs een fietser die al zwaaiend naar ons, tegen het verkeer in op de snelweg rijdt. Een gekiepte tomaten vrachtwagen iedereen probeert een graantje -tomaatje mee te pikken. Naast de snelweg wordt druk gewerkt aan de aanleg van de HSL tussen Tanger en Casablanca. In 2018 moet deze gaan rijden en in de toekomst wordt deze doorgetrokken naar Agadir. Naar verwachting gaat dit project 4 miljard dollar kosten voor het deel tussen Tanger en Casablanca. Veel geld. Wat ons opvalt strakke gazonnetjes rond het vliegveld van Tanger. Veel “tuinmannen” aan het werk. Alles handwerk !. Ja, De Koning en Koningin kunnen langskomen. We komen aan op de camping Achakar nou ja, camping.  De camping is een een openbare parkeerplaats c.q. vuilnisbelt, het afval ligt overal langs de kanten plastic flesjes papiertjes, lege bierflesjes etc. Het blijkt dat de elektriciteit voor de helft van de camping niet werkt. Het sanitair is zo slecht dat er 2 huisjes zijn gehuurd om een warme dames- en herendouche te kunnen nemen. De douches waren dan wel warm, maar het meurde er toch. Toch blijft de stemming opperbest. Ik loop wat rond even kletsen en Paul verkent de omgeving. Oh Ja, we staan op zandgrond, dan weet je het wel alles in de caravan is weer bedekt met een laagje. Helaas zijn er weer blaffende honden. Maar als je maar lang genoeg je open ogen houdt, vallen ze vanzelf dicht.

Maandag 22.05.2017 One morning Havenstad Tanger poort en parel
Onze bijna laatste dag in Marokko met bezoek aan Tanger met gids Youssef een oud leraar Engels die heel verstaanbaar tekst en uitleg gaf. Maar eerst te voet naar de Grotten van Hercules. Deze grotten liggen op loopafstand van de camping, in feite om de hoek. De grotten zijn van oorsprong natuurlijk gevormd. Zoals de legende luidt, rustte het mythische figuur Hercules hier uit na het vervullen van een van zijn 12 opdrachten; De Gouden appels uit de Tuin van de Hesperiden plukken en hier zou hij de twee continenten van elkaar gescheiden hebben en is de Straat van Gibraltar ontstaan.  Ja, Herakles was een echte held, die door de combinatie van enorme kracht en een flinke dosis slimheid machtige daden kon verrichten. In het “eggie” worden ze in prehistorische tijden al bewoond. Door het kappen van molenstenen, in deze grotten zijn ze nu meer door mensenhanden gevormd. Zij sloopten de stalagmieten en ook nog andere tieten, en maakten er kleine (hand)molenstenen van waarmee ze de olijven maalden om de olie er uit te persen. De grotformaties zijn het gevolg van de eeuwenlange zeewaterstromingen die met grote kracht tegen de rotsen bonkten. De ingang van de grotten ligt richting de Atlantische Oceaan en staat onderwater bij vloed. Het meest indrukwekkend is de foto, die je vanuit een grotopening met uitzicht op de Atlantische Oceaan maakt. Deze heeft ongeveer de vorm van het continent Afrika. Hierna instappen in de touringcar. We rijden langs de kust naar het prachtig beboste Cap Spartel en kijken over de splitsing tussen de Atlantische oceaan en Middellandse zee. De Cap ligt 300 meter boven zeespiegel op de meest noordwestelijke punt van Afrika. Er staat een vuurtoren uit 1865 op een hoogte van 326m. Verder natuurlijk wat souvenir stalletjes en een ezel voor de toerist. Later zal blijken dat dit de enige ezel is die we vandaag gezien hebben. De bus weer in door de chique villawijk met twee grote paleizen. Wat ons opvalt een stad met mooie huizen wit of lichtblauw geschilderd, schoon met veel groen. Wellicht zullen er ook krotten wijken zijn. Na de tweede wereldoorlog begint de legendarische bloeitijd van de demi monde. En wordt een opwindend strijdtoneel van spionnen, avonturiers, kunstenaars, louche zakenlieden, excentrieke rijken en boeven aan. Tanger bevindt zich al sinds zijn ontstaan in een

moeizame spagaat en was een soort van vrijhaven, waar ook de drugshandel en de smokkel van wapens naar het Westen een belangrijke rol speelde. Inmiddels heeft de Marokkaanse politie de drugsverkoop stevig aan banden gelegd. Maar uitgeroeid is het zeker nog niet.!!! Tanger was een inspiratiebron voor veel schilders, waaronder Henri Matisse en Kees van Dongen. Ook veel schrijvers ontdekten de stad Tennessee Williams, Paul Bowles en Truman Capote werkten en woonden hier voor langere tijd en de Rolling Stones werden hier stoned. De Medina, het oudste stadsdeel,  vormt het hart van de stad, maar de Kashba, versterkt huis met een toren van kantelen, zou je de ziel ervan kunnen noemen. Daar begint onze rondleiding. De Kashba bevindt zich op het hoogste punt van de oude stad. We hebben dan al aardig wat hoogtemeters overbrugd. Leuke steegjes, gezellige terrasjes en kraampjes. Allemaal erg couleur locale. Ondertussen babbelt Youssef een eind weg. Naast een Grand Socco (aan de ingang van de Medina) beschikt Tanger ook over een Petit Socco. Socco is het Spaanse woord voor markt of souk. De Petit Socco ligt in het hart van de Medina. Het pittoreske pleintje is een druk bezochte plaats. Het Rif gebergte staat bekend om zijn hennepteelt, maar zelfs in de medina zien we een wietplant. Youssef zegt lachend: alleen voor eigen gebruik.  Verscholen in de medina liggen ook allerlei marktjes. Een overdekte ruimte waarin van alles wat wordt verkocht. Geurige en kleurrijke kruiden, gepluimde kippen zonder kop, allerlei prullaria, … Als je de ranzige geur van de vele slachthuizen kan verdragen, loop dan zeker door tot aan het einde. Daar is een tweede zaal waarin verse vis wordt verkocht. Tijd voor koffie. Een paar lokale zitten stilzwijgend achter hun glas. Enkele stoelen verderop sukkelt een oudere bezoeker weg, zijn Fès-hoedje schuin op het hoofd en met zijn arm leunend tegen de stoel naast hem. De eigenaar komt langs met Marokkaanse koekjes. Er is weer veel gewerkt met oranjebloesemwater, amandelen, dadels en honing en nog wat zoete producten die ik niet herken. Daarna slaat hij aan het poetsen aan de apparatuur met krant en een spuitfles. Zeer fanatiek, zijn hele lijf doet mee. Bijzonder aan Tanger is dat ze vijf verschillende soorten onderwijssystemen hebben. Het is namelijk mogelijk om onderwijs te volgen in het Frans, Arabisch, Amerikaans, Engels of Spaans. We

kuieren door de straatjes  en marktjes met de berbervrouwen (Amazigh) met hun groenten en kruiden  Vooral de kleine naaiateliers zijn leuk om te zien. Uiteraard ook hier weer de verkopers van allerlei handelswaar (hand)made in China. Er heerst een levendige drukte en op straat loopt en rijdt iedereen en alles door mekaar. De mensen uit de bergen zien er kleurrijk uit met hun mooie gekleurde hoeden. Traditioneel handgemaakte hoeden uit Rif. Gemaakt van gevlochten rietblad, versierd met pompons van wol. Via de andere kant van het mellah, waar de joodse begraafplaats ligt, laten we de nauwe stegen achter ons. Een klein commercieel tintje zit er ook wel aan z’n rondleiding, want we worden meegenomen naar een winkel waar ze hoofdzakelijk vloer- of wandkleden verkochten. Daarna naar het dakterras voor een geweldig uitzicht over Tanger en op de Straat van Gilbratar. Gigantische jachten liggen in de haven. Het is gedaan met het sjofele imago. We lopen nog even richting haven op Place de Faro staan twee roestige kanonnen die vroeger indringers buiten moest houden met de loop nog steeds naar zee gericht. Tanger heeft ons verrast. Het is een aparte wereld zelfs als je maar een halve dag hebt. Ben je in de buurt hop de Straat van Gibraltar over. Tanger is de moeite waard.

We zijn er bijna
Een relaxte middag. Er wordt wat gesmoesd over de afscheidsavond. Komt allemaal voor mekaar. We hebben een aantal verrassingen voorbereid en de ceremoniemeester houdt het allemaal in de gaten. De dames oefenen nog even op het afscheidslied. Op de melodie van Brandend Zand van Anneke Grönloh. In het kader van de restjes opmaken een pleintje gevormd, maar eerst de nodige info van de overtocht morgen. Daarna worden de flessen geopend en de knabbeltjes verorberd. Genoten van de avondzon…en gebabbeld en gebabbeld… We staan dan wel op de slechtste camping maar gaan

naar het mooiste restaurant/hotel Le Mirage, bewaakt en gelegen op een klif pal aan de overkant. We kleden ons mooi aan, voor zover wij dit bij ons hebben. Toen we binnen stapten is onze verbazing groot. Chique bedoeling. In de gang foto’s van o.a. De Koning van Marokko, Filmsterren, Voetballers, onze eigen Koning Willem Alexander en nog veel meer.

Het menu:  Amuses Bouche Gourmands (salade op een amuselepel met een soort bietensap in een glaasje), Salade Nicoise au Basilic, daarna Filets d’Espadon Espadon (zwaardvis) met aardappeltjes en diverse groentes. Vervolgens een Coupe Bell Helene. Tenslotte heerlijke Marokkaanse patisserie met koffie of thee naar keuze. Daarbij vloeit de wijn rijkelijk Het smaakt voortreffelijk. Tussen de gangen door toespraken en liedjes. Het cadeau, in de vorm van een Fès hoed met lieve woorden en beplakt met geld wordt met veel hilariteit aangeboden aan onze reisbegeleiders. Hans sluit de avond af.  Dan is het moment van afscheid, misschien komt het er morgen op de boot niet meer van. Mooie afsluiting van een schitterende reis. Ons hoofd zit nog vol Marokko en zoals een van de deelnemers roept: Onze caravans ook.


Nawoord:
– Marokko, ik zeg het nogmaals, een prachtig land, niet alleen is het prachtig en zeer divers, met een heel andere geweldige cultuur dan wij gewend zijn. Een aanrader.
– We hebben ons geen moment onveilig gevoeld in het meest noordelijke land van Afrika.
– De Marokkanen die wij ontmoetten waren over het algemeen vriendelijk,  behulpzaam en spontaan.
– We hebben genoten van de afwisselende prachtige natuur en de adembenemende vergezichten. Maar ook van de steden die bruisend zijn en van bijzondere plekken.
– Het absolute hoogtepunt; Het schitterend Atlas gebergte en de Sahara.
– Ons verbaasd over de grote hoeveelheden koopwaar in de Medina’s.
– De toestand van de wegen. Er wordt hard aan de verbetering van het wegennet gewerkt.
– We weten nu ook wat een zandstorm is.
– En bij leven en welzijn komen we nog een keer terug.

 

 Meer foto’s zie Fotoalbum