Zandduinen, 4×4 en het schip van de woestijn

Klik op de foto’s en de afbeeldingen worden vergroot

Donderdag 04.05.2017 De woestijn is cool Zandduinen, 4×4 en het schip van de woestijn
Geen Rustdag in de Sahara…. Vanochtend om 4:45 gaat de wekker. Slaapdronken opgestaan. Pikkedonker. Hoezo vakantie? Op een kameel (dromedaris) de woestijn in om de zonsopgang te bekijken. Ze liggen rustig op ons te wachten achter de poort van de camping. Maar het zijn er geen 24. Ik blijf met beide benen op de grond ga niet mee. Paul heeft ook gemeld dat hij in geen geval op een kameel kruipt. (Met natuurlijk het nodige commentaar wat er allemaal en waar mis kan gaan). 😊Sommige zijn best nerveus en tijdens het wachten op de dieren… wordt er veel gegiecheld!!! En de mannen praten stoere taal. Eindelijk, want kamelen hebben geen horloge…kwamen ze druppelsgewijs naar ons toe. Het blijft bij 12  en er wordt daarna door een aantal  gekozen om op 2 benen te gaan. Het opstijgen was een hele belevenis, maar het was superleuk om de karavaan te zien vertrekken. Ik ga terug mijn bedje in en net als ik naar dromenland vertrek gaat de telefoon en krijg ik van Paul een live verslag. Het zijdezachte zand. De veranderende kleuren, de vormen van de duinen en de diepe kuilen zijn indrukwekkend. Van donkerrood, naar roze naar de gewonde zandkleur. 50 tinten rood. Bijna niet te vangen op een foto. Terug op de camping een gezamenlijk ontbijt met de bekende pannenkoekjes met honing en andere lekkernijen. Het was jammer dat het flink begon te waaien (na een windstille ochtend) De vent du sable raast over het gebied. Al snel worden we gewaarschuwd dat we onze spulletjes  binnen moeten zetten. Het rode Sahara zand zit in onze haren, in onze kleren en belandt in alle hoeken van de caravan. We hebben nu een rode caravan van binnen en buiten!!. De wind bracht geen verkoeling. Het was net een föhn. Vanmiddag met 4WD de woestijn in. Tot die tijd een dutje beetje slaapachterstand weg werken. Goed voor lichaam en geest. Voor we vertrekken doen we even boodschappen, GROTE boodschappen welteverstaan ☹. We hebben allebei een beetje ‘gedonder in het achteronder’ zeg maar. Rond 15.00 uur worden we opgepikt door 4 x 4 Toyota ‘s en Mitsubishi ‘s  om ons mee te nemen voor een spectaculaire rit door de woestijn met tal van foto-stops. In de woestijn groeit niet veel. Maar mijn idee van de woestijn dat het allemaal zand is, klopt echt niet. De woestijn is voor een groot gedeelte zwart gruis met zand eronder, door de wind krijg je hoge zandduinen zoals hier bij Erg Chebbi.  Wat hebben we weer veel gezien en meegemaakt. Uitleg over Onderaards kanaal, waar je op verschillende punten water kunt halen. Wij staan bij zo’n put. Nu we weten wat die, vierkante of ronde torentjes zijn hebben we ze al vaker gezien onderweg. Ook werken de pompen soms op zonnen energie. Een bezoek aan een oase Geen ronde plas met water  aan de rand een paar kaarsrechte palmbomen. Nee, een bos van palmbomen, met daaronder landbouwgrond, keurig in rechte akkers gescheiden door irrigatiekanalen, verdeeld over de families van het dorp. Onderweg crossen de jeeps 75 kilometer over onverharde niet of wel bestaande paden door de woestijn/Sahara.   Jammer dat we zelf niet mogen rijden. We bezoeken plaatsen waar fossielen worden gevonden. Voor je het weet komt er een mannetje op de fiets of op zijn brommertje en stalt zijn waren uit, in the middle of nowhere! Je begrijpt niet, waar in vredesnaam vandaan ze opduiken! Bijna op de grens met Algerije rijden we door een verlaten Franse nederzetting

naar een Lood-Bariet-mijn, waar met een verouderd machine, de stenen naar boven worden gehaald, nog steeds hè… En elke keer staat “Mohammed” naast zijn blinkende Toyota en steekt een sigaret op, zoals bij elke stop. Bij een Berber familie, kunnen we rondsnuffelen in de tent/woonkamer. Bruin met allemaal tapijten op de vloer. Met verbazing zien we hoe deze nomaden leven. Wij krijgen hier Berber muntthee. Toen ik zei, geen suiker, lachte hij, met zijn rottende tanden, die te voorschrijn kwamen en hij zei, de tandarts is mijn beste vriend. Twee van zijn drie vrouwen giechelen bij de deur vanachter hun zwarte sluiers. Eén vrouw heeft hem verlaten. Hij wil best een vierde, lacht hij met zijn tandeloze mond. ‘Maar die moet wel zelf geld meebrengen. Hier is niets meer. De chauffeurs maken er een sport van om elkaar de loef af te steken, maken er een wedstrijdje, waarbij een ieder zijn eigen weg kiest.  Binnenin draaide de airco op volle toeren, buiten steeg het kwik tot boven de 43 graden. Heel bijzonder de zonsondergang op een berber begraafplaats. Berbers geloven niet in een leven na de dood. Op de uit einden van het lichaam worden naar boven gerichte basalt blokken geplaatst. Zij geloven dat als we dood zijn we allemaal gelijk zijn. Ook vandaag wordt afgesloten met een gezamenlijke maaltijd bij Sahara Garden een restaurant midden in de woestijn.  Zwemmen kon ook in de pool maar de kleur van het water was wat groenig, dus dit maar overgeslagen. Heerlijk Marokkaans eten. Wanneer we toe zijn aan de thee begint het personeel met hun trommels ons te amuseren. Telkens komt er iemand bij om traditionele muziek te maken op de achtergrond de licht hallucinerende desert blues. Het wisselen van trommelgrootte of een soort castagnetten van metaal. Geen idee hoe dit instrument heet. Een ontzettend gezellige avond met muziek en dans. Bij onze caravan hebben we zicht op de zandduinen. Lekker relaxed uitbuiken met een kopje koffie. Vandaag een ervaring om niet snel te vergeten. Dan volgt er een warme nacht, het kwik daalt niet onder de 30 graden.

Vrijdag 05.05.2017 Camping Le Soleil Tinerhir/Tinghir 206 km
Op deze wederom zeer zonnige, vrijdagmorgen doen we de laatste voorbereidingen voor onze reisdag naar Tinghir, aan de voet van de Todra kloof. Nadat we in de kleren zijn geschoten en in de verf gezet (ja hoor, dat doen we ook, zij het met aangepaste hoeveelheden) gaan we ontbijten. De camping was dan wel een oase 😊 van rust, maar deze rust wordt een keer of 5 per dag behoorlijk verstoord. Naast de camping stond namelijk de moskee en die was behoorlijk luidruchtig. De eerste ‘mis’ was al om 4.30 ‘s ochtends! Je schrok dan ook iedere keer wakker…  We verlaten de wereld waar zand heer en meester lijkt te zijn, waar de mens nog een bescheiden plekje voor zichzelf opeist. Wij zijn niet gewend aan de droogte, de warmte en de eindeloze verzameling zandkorrels, hoe oogverblindend ook. De eerste 500 meter onverhard tussen de witgeverfde stenen en daarna een lekkere gladde asfaltweg door de woestijnvlakte, met af en toe een oase, richting Erfoud terug waar we vandaan zijn gekomen. Maar eerst weer door Rissani gehobbeld, om het militaire complex heen. Nauw straatjes, zo krap, dat een touring car niet verder durft en teruggaat. Wij gingen zwetend door!. Maar het ergste moest nog komen. We denken een streep zand op het asfalt te zien, maar dat blijkt een gleuf van 50cm breed waar asfalt ontbreekt en waar we met ca. 60 km. doorheen denderen, onze nieren zitten ongeveer bij de longen. Gelijk inspectie van auto en caravan. Zo op het eerste oog niets gebeurd. Bij Erfoud slaan we af

richting Jorf. Een krappe weg, helemaal als er gepasseerd moet worden. Her en der laat het asfalt het ook afweten. Voorbij Jorf is het gebied bezaaid met waterputten, restanten van een oud ondergronds irrigatie systeem. (Khetarra). Een bijzonder landschap, met creaties als mini vulkaantjes. We rijden door een deel met langgerekte dorpen, soms maar met twee of drie huisjes, die geven ons het gevoel van het Wilde Westen. De straten liggen vol met zand, alleen aan de witte streep in het midden zie je dat het een teerpad is. De zijkant van de weg is alleen maar zand, tot aan de huisjes. We zien ook mooie klederdracht van de vrouwen. Die dragen veelal grote zwarte doeken die ze omkopen als een soort cape en die doeken zijn versierd. Best wel mooi. Het is vrijdagmiddag en als de iman omroept tot gebed, snelt iedereen naar de moskee Altijd oppassen dus. Onderweg nog even wat boodschappen scoren, maar het is vrijdag dus ……… veel gesloten.  Toch is alles uiteindelijk gelukt In een stoffig winkeltje kopen we een paar grote flessen Sidi Ali, de naam die bijna op elke fles staat, daarmee kunnen we weer wat dagen door. 5 liter water gaat er wel doorheen per dag. Betalen we nu te veel of niet… het blijft onduidelijk in dit land. In Tineghir op weg naar de camping, het laatste deel steil omhoog met hellingen van14%,  zien we mooie kashba’s langs de rivier en tegen de bergwand geplakt, afwisselend met nieuw beton. Op de camping Le Soleil en inderdaad de zon schijnt dik 35 gr. vinden we een heerlijke plek met mooi uitzicht op de rotsformaties om ons heen. Rond 18.00 uur beginnen we te borrelen. Het blijft nog steeds schitterend. Elke dag een belevenis met mooie afwisselende routes en lekker eten.

Marokkaanse Ditjes en Datjes Wist je dat..
# Politie
Meest opvallend zijn de politiecontroleposten, deze hebben we vermoedelijk rond de 100x gezien. Op de meest vreemde en onverklaarbare plekken checkpoints compleet ingericht met wegafzetting, pionnen midden op de weg en spijkermatten, staat de (lokale?) politie hier vooral respect en gezag af te dwingen. Vaak staan ze gezellig met elkaar te kletsen of te bellen. Meestal krijg je bij het verplichte stoppen gewoon een signaal, klein handgebaar dat je door mag rijden. Met een grote glimlach en vriendelijk zwaaien rijden we er langs. Wij hebben twee keer de vraag gekregen waar we heen gingen waarvan één met een gezellig onderonsje over Holland-Apeldoorn-Amsterdam en Koningsdag. De man deed zich voor als “stille”  in burgerkleding. En één wilde ook ons rijbewijs zien maar verder niets bijzonders als je gewoon netjes rijdt en je vooral aan de toegestane snelheid houdt.

#Voertuigen
-De meeste auto’s zijn ofwel oude (Franse) auto’s of moderne maar goedkope auto’s (Dacia e.d.). Uiteraard zie je ook moderne Westerse auto’s Een deuk of een kras meer of minder kijkt men niet echt naar, ook niet met een dure auto. De helft van de voertuigen zijn een taxi vooral van het merk (oude) Mercedes 240. Geliefd en geroemd om de ruimte en sterke onderdelen. Het model uit de jaren ’80 is nog steeds immens populair in het land. Het einde van deze taxi’s is echter in zicht. Marokko is bezig om het voor taxichauffeurs aantrekkelijk te maken om over te stappen op de Dacia Lodgy, die in eigen land wordt geproduceerd. Het is nog even afwachten of chauffeurs af willen van hun betrouwbare 240. Eerdere initiatieven bleken namelijk geen groot succes. Er wordt overigens ook nog massaal gewerkt met ezels, muilezels en handkarren.
– In een auto kun je alles vervoeren, echt alles. Een man of 8 is geen enkel probleem. Als je een pick-up hebt gaan ze maar staan, kunnen er zo 20 man in. Ook koeien of ezels kunnen mee met een normale auto.
– Vrachtauto’s zijn een verhaal apart. Deze zijn over het algemeen oud, kort en hoog. Althans, de lading is hoog want deze steekt met gemak 1-2 meter uit boven de wagen. Toch bijna geen viaducten in het binnenland. Omdat ze zo gigantisch overbeladen worden zijn ze vaak traag met voortdurende zwarte rook uit de uitlaat. Meest verbluffend zijn vrachtauto’s met hooi, waarbij de hooibalen aan alle kanten aan de wagen worden gehangen waardoor de laadruimte wel twee keer zo groot kan worden. Maar ondertussen zie je ook op vrachtauto’s alles vervoerd worden zoals bijvoorbeeld kamelen. Maar ook zagen we wel eens een vrachtauto met een afrastering op het dak waar dan wat koeien of schapen in stonden.

 

#Verkeersgedrag Do’s en Don’ts
Verkeersregels zijn niet veel anders als in Nederland maar wordt geheel anders geïnterpreteerd.
-De een rijdt enorm agressief en gehaast terwijl de ander tergend langzaam is.
-Voorrang op een rotonde
Als je bij een rotonde aan komt rijden moet je het verkeer op de rotonde voor laten gaan, dat is bij ons ook zo. Maar als het verkeer naar een rotonde toe met verkeerslichten geregeld is dan is het vaak zo dat de straten die tegenover elkaar liggen de lichten hetzelfde moment op groen gaan. Als jij dan bijvoorbeeld 3/4 moet (linksaf) dan kruis je het verkeer aan de andere kant die ook op dat moment de rotonde op rijdt. Dat verkeer gaat dan dus voor, jij moet op de rotonde wachten totdat je verder kunt rijden. Dus zonder verkeerslichten heb je voorrang als je op de rotonde rijdt en met verkeerslichten moet je verkeer dat je kruist en dat dus de rotonde op komt rijden voor laten gaan.
-Rijstroken zijn niet zo belangrijk net als inhaalverboden. Gebruik de rechterrijstrook zo min mogelijk (deze is voor brommers, fietsers, wandelaars, parkeren, goederenopslag e.d.).
– Voorrang neem je, want anders kun je wel eens lang moeten wachten. Toeteren is gebruikelijk. Er wordt trouwens ook getoeterd als alles muurvast staat, dus trek je daar niet teveel van aan. Toeteren is meteen ook een manier om te laten weten dat je er bent of er aan komt.
– Bromfietsers, fietsers, ezels, handkarren en voetgangers hebben in principe geen voorrang, al wordt het wel gewaardeerd als je inhoudt als ze oversteken. 😊

#In Marokko wemelt het van de ezels
Terwijl ik deze zin lees, krijg ik het gevoel dat, de Ezel onrecht wordt gedaan. Om te beginnen verdient de Ezel een hoofdletter, in ieder geval de Marokkaanse Ezel,  en ik wist niet dat er zoveel soorten en maten zijn. Allemaal verschillende Ezels: hoge grijze, hoge zwarte, korte Ezels met holle rug, Ezels met zwarte koppen en grijze flanken, lage grijze, lage zwarte, sproetkoppen. Lange Ezels, Ezels met kwastjes aan de staart, Ezels met uitgestoken piemel, Ezels met prachtige wimpers en lieve ogen maar ook Ezels wier oogopslag ondraaglijk – en onherstelbaar verdriet over je uitstort. Korzelige

Ezels, Ezels met gele tanden, fijnbesnaarde Ezels, romantische Ezels die je doen denken aan 1001 nacht met je geliefde, geurige Ezels die je doen verlangen naar de geur van een witte lotusbloem,  prachtige Ezels, krachtige Ezels, drachtige Ezels. Zoveel soorten en maten, zoveel verschillen. De overeenkomst tussen alle Ezels is gemakkelijker te beschrijven. Ze hebben allemaal X-benen, van achter dan, bijten venijnig en roepen weemoed op. In Marokko is de Ezel net zo min weg te denken uit de samenleving als stof dat is. Ezels op stoffige paden of in stoffige stadjes. Stoffige Ezels zwaar beladen met manden spul, treurige Ezels, in een prachtig landschap, balkend naar de tijd dat alles anders was. Heel soms een Ezel, zonder stof, geen hangend hoofd, geen zware last en prachtige X-benen. Een twinkelend vonkje in zijn lieve ogen.

Meer foto’s zie Fotoalbum