Follow our footprints

Klik op de foto’s en de afbeeldingen worden vergroot

Zaterdag 29 April Wandeling Gorges du Ziz
Er wordt gewandeld door de rivierbedding onder begeleiding van     Mouloud die hier geboren is. Gisteren al overleg gehad. Het knietje hé. Ik ga niet mee. Rond 10.00 uur vertrekt de groep onder een stralend blauwe lucht. Door de Gorges stroomt de ZIZ rivier, die nu een smalle stroom is en op diversen plaatsen doorwaard is. Schoenen uit en blootvoets naar de andere kant. Geen zin in natte voeten er stonden ezeltjes klaar om je, tegen betaling, naar de overkant te brengen. Er wordt gewandeld, gewandeld en gewandeld. Ondertussen wordt ik door Hassan in een autootje gepropt en met gevaar voor eigen leven naar de picknick plek gereden. Het is de Ksar van de baas himself, the leader of the pack, een aardige man in een djellaba  en trots op zijn bezit. Wat wel grappig is zijn telefoon en geld wordt bewaard is zijn puntmuts. Hij legt allerlei dingen uit over de dadelbomen (palmboom), hij zorgt zelf dat het irrigatiesysteem niet dichtslibt, zodat het goed blijft functioneren, neemt me mee zijn huis in, waar ik zijn vrouw mag ontmoeten. Het is een kleine oase, een mooie schaduwrijke plek.

En…. daar komt de groep toch wel enigszins uitgeput aan. Paul, de berggeit die deed het op z’n sloffen. ‘Let op, Ik zal het geheim laten zien van de enige echte Berberthee’. Mouloud buigt zich om de ketel van het gasstelletje naast de tafel te pakken en begint het ritueel van in- en overschenken van heet water vanuit het typisch zilveren Marokkaanse theekannetje in de glaasjes. ‘Kijk, als je de thee laat schrikken van koud water verliest hij zijn ziel.’ En inderdaad, de verse groene thee in het ongelukkige glaasje verandert direct in groezelige modder prut. De picknick bestaat uit iets te gaar gekookte diversen groenten, olijven, rijst en aardappelen. De niet gare gebarbecuede kippenpoten laten we aan ons voorbij gaan. Terug langs de weg naar de camping was tenslotte nog een halfuur afzien. Ik en met mij 5 vrouwen proppen ons met gevaar voor eigen leven in de auto.  De camping annex hotel heeft een toiletgebouw in de stijl van een lemenhuis en er staat buiten een wasmachine. Kijk niet naar de stroomdraden, die liggen open en bloot….brrrr doodeng. Een nichtje van de broer van de neef zwaait hier de scepter over en tegen een kleine vergoeding wordt de was gedaan. Rond 18.00 uur, na onze borrel, zijn we uitgenodigd voor een berber whisky party met Marokkaanse pannenkoekjes met honing en/of arganolie (soort crêpe) en kunnen weer allerlei producten kopen hahaha!!. Onze reisbegeleiders worden uitgedost als berbers.  We kijken nog naar een prachtige zonsondergang. Morgen weer een dag.

Zondag 30 April Rondrit Gorges du Ziz
Carpoolen onder leiding van Mouloud. In colonne vertrekken we rond 10.00 uur met een straal blauwe lucht en een graad of 33.Via wat sluiproutes/onverhard komen we op de oorspronkelijke weg die door het Franse vreemden-legioen is aangelegd. Marokko is een tehuis geweest van het Vreemdelingenlegioen. De legionairs vochten hier niet alleen, zij legden ook veel infrastructuur aan. Tunnels, wegen, bruggen, spoorwegen, kleine posten, grote kazernes en garnizoensplaatsen werden door legionairs gebouwd. Nog overal zijn de sporen te vinden van hun verblijf. De beroemde ‘Tunnel du Légionnaire’ is nog steeds een onmisbare schakel tussen Noord en Zuid. Nou, de naam is indrukwekkender dan de tunnel wat die is misschien wel 30m lang. Mouloud laat ons een gedenksteen zien. Het leger hakte in 1927-1928 de Tunnel du Légionnaire.  Na een paar kilometer berg-op rijden worden we getrakteerd op een werkelijk fenomenaal uitzicht op de Gorges. Steile bergwanden met fraaie patronen en in de diepte de kasbah’s; nieuw, oud en verlaten. Volkomen één met het landschap. Dit is het gebied van de Aït Idzerg-Berberstam die de

Fransen tot in de jaren dertig van de vorige eeuw tegenstand boden. Er zijn in dit gebied nog veel fossielen te vinden en in een mum van tijd komt er een mannetje aangeklauterd, die wel even wil praten, wat laten zien/verkopen. Hij heeft een aantal fantastische fossielen en mineralen bij zich, zelf gevonden in deze omgeving zegt hij!!. Wij vinden ze wel heel erg gekleurd?. We rijden naar een ca. 150 jaar oude verlaten kasbah. De kinderen komen ons al tegemoet. Balpennen, water en snoepjes vinden gretig aftrek. Als de kinderen ook nog wat dirhams krijgen wordt er voor ons gezongen. Wij maken foto’s, wat een armoede. Hierover nadenken is uitzichtloos. De donkere kindjes hebben vaak groene ogen. Een overblijfsel van de genen van de Fransen. We bezoeken de oude kasbah. Met een stevige hoofdpoort om de vijand (fransen) tegen te houden en in het midden de moskee. Buiten de muur ligt de oudste olijvenpers van de streek. De afgebrokkelde muren van klei met leem als ‘bindmiddel’ een ‘balklaag van palmhout en bamboeachtig riet. Dit moet eigenlijk om de twee jaar vervangen worden anders brokkelt het gebouw helemaal af door invloed van regen en wind. De kasbah is nu verlaten en vervallen. Een restant van wat ooit een mooie plafond schildering is geweest. De kapotte vloer en versleten trap waren niet meer volgens de norm. Na dit bezoek weer richting camping voor de lunch uit eigen keuken. Daarna toch nog even op de camping het zwembad proberen en dat blijkt een zwembad te zijn met ijs en ijskoud water wat zo uit de bergen komt en elke dag wordt ververst Heerlijk zwemmen! Wordt het niet, meer snel rondje poedelen. Vanavond een gezamenlijke maaltijd, ter afsluiting een marokkaans koekjes buffet en morgen verder richting Zuid.

Maandag 01.05.2017  naar Camping Rest. Karla; Maadid 108 km
Vandaag een betrekkelijk korte rit, maar weer compleet anders. Op weg naar het zuiden volgt de weg nog een tijdje de Ziz. In de lagere uitlopers passeren we het turkooisblauwe water van de Hassan-

Addakhil dam. De dam maakt het mogelijk de oases van de regio te bevloeien. Dit gebied was lang berucht vanwege aanvallen op karavanen en reizigers door een Berberstam. Hierdoor wordt de belangrijkste bron langs de route ook wel ‘Ain Khrob ou Hrob’ genoemd, ‘drink en vlucht’. Gelukkig was dit lang geleden. Onze reis verloopt gemoedelijk. We genieten weer van de prachtige uitzichten op de roodbruine bergen. Bij binnenkomst van Er Rachidia weer een politiecontrolepost, zeer serieus, want hoewel we zonder te stoppen mochten doorrijden, moesten we zigzaggend tussen de spijkermatten door rijden. Op het moment dat we de moderne stad Er Rachidia, waar we boodschappen doen bij de Acima (wie niet van de groep) uitrijden maken we onze eerste verveeld momentje mee. Bij het vliegveld stoppen we even omdat de caravanspiegel is losgetrild. Een stuk verder staat een protesterende groep met spandoeken in Arabisch, maar voor ons onduidelijk wat dit voorstelt. Kinderen zwaaien maar maken ook een geld gebaar met de vingers en er volgen de nodige scheldwoorden in het Nederlands. Ja, ja Nederlands wordt gezien als een mythische taal.  Altijd voor ogen houden dat je rondreist in “Marokko”. In 2006 was Er Rachidia de eindbestemming van de Dakar. De volgende dag vertrok de caravan naar Ouarzazate. Voor ons is dit nog een paar dagen wachten!!. En dan opeens een grote kloof met enorme hoeveelheid palm/dadelbomen. Op een grote parkeerplaats is een prachtig uitzicht over de oase. Als we over de rand naar beneden kijken zien we een dorp met heel veel palmen en andere beplanting, want een oase is dus kennelijk niet zoals wij dachten een plas water met een paar palmen in de woestijn. Het uitzicht is schitterend. In het lemenhuisje/restaurantje/winkeltje kopen we wat prullaria. Ja, en dan is er het grote niets. Een vlakte met zand en stenen begroeiing. Hier en daar een bandenspoor. The road to nowhere. Een oneindig maanlandschap. We verwachten veel zand te zien maar zover is het nog niet. In het landschap zijn vaak rietmatten gemaakt om het zand

beter vast te houden tegen woestijnvorming. De route gaat verder langs dorpjes met uitsluitend lemen huisje, zien diverse voertuigen uit de categorie KAV (Kan Alles Vervoeren) en veel mensen, die langs de weg lopen. De camping is niet ver meer. Deze ligt aan de weg naar Erfoud. ’s Nachts verkeer zat. Deze reisdag was weer bijzonder, zo afwisselend. Alleen die gaten en kuilen… De bevolking zien we ook steeds donkerder worden meer Arabisch. Berbers met gewikkelde doeken. Onze camping eigenaar loopt er trots mee rond en probeert doeken en jurken aan de man/vrouw te brengen. Een terrein met veel palmbomen. Dan denk je “schaduw”  niet echt. Een echte Marokkaanse Happy Hour in de Bedoeïenentent. We eten vanavond ‘thuis”.

Sanitair/Stroomvoorziening en meer
We hebben ondertussen een beeld gevormd van het sanitair in Marokko. Het woord onderhoud komt denk ik niet voor in het woordenboek. WC doordrukknoppen zijn verdwenen. Niet verbaast zijn dat je een kraan in je handen hebt. Een douche zonder douchekop laat staan een stang. Een deur die op slot kan is zeldzaam dus gooi je je handdoek over de deur. Warm water is een verhaal apart. Het is of koud of lauw of het lijkt op warm water. Opletten of je witte rook ziet opstijgen. Niet dat er een nieuwe Paus is gekozen maar de boiler wordt vaak opgestookt met palmbladeren of hout. Kortom, je kunt in badjas met toilettas vol goede moet naar het douchehok gaan , maar of het gaat lukken is de vraag. De stroomvoorziening laat het vaak afweten. Als op de paal slechts 160 volt staat kan de omvormer hier niets mee, maar even op gas overschakelen.

Dinsdag 02.05.2017 Campinglife en Rissani
Een vrije dag, geen wekker, beetje relaxen, spend quality time. We bezoeken de lokale markt van Rissani. De souk is een van de beroemdste van de regio. Het is erg druk op straat. Het lijkt wel of heel de streek op weg is. Allerlei soorten vervoermiddelen komen we tegen ezel, met op zonder karretje, fiets, bromfiets, vrachtwagen met personen in de bak, taxi´s en vrouwen met zwarte gewaden die mysterieus turen achter hun sluier.  Zodra we door de poort rijden op zoek naar een parkeerplekje zien we weer overal plastic slingeren.  De weg was trouwens ook een puinhoop, overal diepe sleuven dwars over de weg waar leidingen waren gelegd. Je komt ze overal tegen, mensen die je zien als wandelende portemonnee. Een man wuifde al naar ons waar we de auto moesten parkeren. Een tweede wuivende man komt naar ons toe, stak ons de hand toe en vraagt in Duits, Engels, Frans etc. of we een gids nodig hebben om ons iets!! te laten zien. Ja, dat wilde we wel. Maar eerst nog een prijs aftikken 30 dirham euro 3 vraagt de goede man. We dingen niet af. We gaan door de houten poort van een oude Ksar  Abouam. Aardig door de elementen geteisterd. Bewoners zien we niet. De gids vertelt van alles over zichzelf en zijn familie. Een echte trotse Berber!. Aan ’t eind blijkt hij toch een handeltje te hebben in tapijten/kleding en sieraden kijken, kijken, maar niks kopen. Paul wordt aangekleed als een traditionele Berberman in traditionele blauwe Toeareg kleding. Je voelt je een beetje opgelaten want deze mensen doen echt hun best om iets aan de man te brengen. De markt bestaat uit smalle straatjes die door matten van palmvezels zijn overdekt. Dadels, groenten en specerijen liggen in piramidevormige stapels uitgestald. Niet echt een fruit/groente markt, veel ligt er verlept bij. De gids weet te vertellen dat alles

wordt aangevoerd vanuit Agadir. We nemen een grote zak dadels, Ras el hanout, Mintkruiden en Kipkruiden mee. Slagers naast stoffenverkopers. Houtbewerkers en metaalbewerkers in donkere schuurtjes. Ezels, schapen, paarden en kippen alles wordt hier verhandeld. Alleen de dieren worden niet echt diervriendelijk behandeld. Sommige worden met de poot aan elkaar gebonden en kunnen geen kant uit. Het was weer een lust voor het oog, zo lekker geen toeristen, alles authentiek Afrikaans (denken we). Of we 100 jaar terug in de tijd zijn gegaan. We bedanken de gids en rijden Rissani weer uit door de mooie toegangspoort. Het is rond 13.00 uur School is out. Druk met fietsers dus. Erfoud is indertijd ruim opgezet door de Fransen en bekent om zijn fossielen, mineralen en zwart marmer overal zie je winkeltjes met de mooiste spullen. Nooit geweten dat hier zo’n rijkdom is en daar gooien we de tank vol om niet zonder te komen. Ook bij dit benzinestation kunnen we de auto niet laten wassen. Telkens weer is er geen water beschikbaar. Zeggen de mannen!!. Vanavond eten we gezellig met elkaar in het restaurant op de camping. Wel eigen drankje meenemen. Na het eten in de zwoele avond nog “een glas” genomen. En dan komen de vrachtauto’s met opleggers met materiaal voor de Sahara challenge: De race to Dakar Africa Eco Race. De finish is aan het legendarische Lac Rose. Wij zijn liefhebber van de Dakar en kijken onze ogen uit. De kisten van de kistrijders, de motoren, de buggy’s. We zeggen wel eens tegen elkaar “als we ooit een prijs winnen”. In 2018 verruilt Gerard de Rooy de Dakar Zuid-Amerika om terug te gaan naar de roots.

Woensdag, 03.05.2017 De Sahara tegemoet
Een zeer korte route, slechts 60 km. We rijden een mooie route en het is  rustig op de wegen. Erfoud en Rissani, door de steenwoestijn rijden we richting de zandduinen van Erg Chebbi. We roken de droogte in de wind, zagen de bekende waterspiegeling in de verte van wat geen water bleek en proeven het zand in de lucht.  Hier eindigt de echte bewoonde wereld aan de rand van de Sahara, hoewel de asfaltweg inmiddels richting Merzouga loopt. Behalve de laatste bijna 2 km piste naar de camping Sécret du Sahara, een hobbelig pad! en vol zand tussen de wit geverfde stenen, tussen twee waterbassins door We zijn er de desert!. Mission accomplished.  De Legende gaat dat een rijke lokale familie geen onderdak bood aan een arme vrouw en haar zoon, god was zo boos op deze mensen dat hij hun heeft begraven onder bergen van zand. Dit is hoe de duinen van Erg Chebbi zijn ontstaan tot 160 meter hoog !!! Dit is het echte verhaal. De duinen van Erg Chebbi zijn ontstaan toen stortregens een paar miljoen jaar geleden zand uit de Hoge Atlas, dat was meegevoerd door rivieren als de Ziz en de Rheris, door hevige winden op hopen werden gewaaid De zandduinen zijn 27km lang en 6 tot 7km breed en maximaal 250m hoog en veranderen door de wind wat van vorm en ‘wandelen’ ook,

een paar meter per jaar. Door het zonlicht veranderen ze van kleur en werpen schaduwen waardoor mooie patronen ontstaan. Nadat we staan op een krap plekje,  dicht bij elkaar, geen schaduw, we redden ons wel, maar met een fantastisch uitzicht met dromedarissen die krijsen met hun soort huilende kreten, galmend door het landschap. Het is hier bloedheet ca. 40 graden met een lucht vochtigheid graad van ca. 6 procent goed voor de botten. De

stroomvoorziening laat weer te wensen over dus overschakelen op gas. De camping ligt naast een hotel met zwembad en dat midden in een zandvlakte!. We vermaken ons daar een paar uurtjes met een plonsje en een drankje. De mogelijkheden tot verkenning van de duinen zijn groot. Te voet, per quad, per kameel met een bult, dus dromedaris of met een 4×4 voertuig. Een van de medereizigers vraagt aan Paul: zin in een quad ritje. Dat hoeft niet tweemaal gevraagd worden. De foto’s spreken voor zich. Unieke uitzichten, prachtige zonsondergang en dan de kleurschakeringen. Die kleuren wouw!  We eten uit eigen keuken. Nu zitten we buiten met koffie naar een prachtige sterrenhemel te kijken. De brede baan van de Melkweg, de Grote Beer, Orion. Je blijft kijken! Om 22.00 uur gaan we “waterpas” Morgen vroeg op.

Meer foto’s zie Fotoalbum